Pijalnia Wód Mineralnych Szczawnica

W samym sercu Szczawnicy, przy Placu Dietla, stoi stylowy drewniany budynek zwany Domem nad zdrojami. To tu mieści się Pijalnia Wód Mineralnych – miejsce, gdzie można skosztować sześciu różnych wód leczniczych bijących z lokalnych źródeł. Dla kuracjuszy to codzienny rytuał, dla turystów ciekawa przygoda smakowa i szansa na podreperowanie zdrowia w naturalny sposób.

Historia domu nad szczawami

Źródła mineralne w Szczawnicy odkryto w 1832 roku, choć górale zapewne znali ich właściwości znacznie wcześniej. Obecny budynek pijalni powstał w 1863 roku z inicjatywy Józefa Stefana Szalaya, który wybudował willę w modnym wówczas stylu szwajcarskim. Przez dziesięciolecia był to główny punkt uzdrowiskowego życia miasta.

W latach 1931-34 przeprowadzono gruntowną modernizację całego obiektu, dostosowując go do rosnących potrzeb kuracjuszy. Niestety w 2002 roku budynek strawił pożar i pijalnię trzeba było przenieść w inne miejsce. Dopiero w 2008 roku, po kompleksowej odbudowie, wróciła ona na swoje historyczne miejsce przy Placu Dietla.

Odtworzony budynek zachował pierwotny architektoniczny charakter – drewniana konstrukcja, charakterystyczne dla stylu szwajcarskiego balkony i dekoracje. Wnętrze łączy jednak historyczny klimat z nowoczesnymi instalacjami, dzięki czemu wody są serwowane w optymalnych warunkach.

Miejscowi nazywają tutejsze wody „szczawami” lub „szczawikami” ze względu na ich lekko kwaśny, kwaskowy smak. To efekt naturalnej zawartości dwutlenku węgla, który powstaje w procesach geologicznych zachodzących pod Pieninami.

Sześć wód – sześć różnych właściwości

W pijalni dostępnych jest sześć rodzajów wód mineralnych: Helena, Jan, Józef, Józefina, Stefan i Magdalena. Każda z nich ma nieco inny skład chemiczny i działa na organizm w odmienny sposób. Warto wiedzieć, że szczawnickie źródła to wody niskozmineralizowane, co oznacza, że można je pić regularnie bez ryzyka przeciążenia organizmu.

Wszystkie zawierają naturalny dwutlenek węgla, który pobudza błonę śluzową żołądka do wydzielania kwasów trawiennych. Dlatego wody te pomagają zarówno przy niedokwaśności, jak i nadkwaśności żołądka – w zależności od temperatury, w jakiej się je pije. Zimna woda działa pobudzająco, ciepła łagodząco.

W składzie znajdziemy też wodorowęglany, wapń, magnez oraz mikroelementy takie jak jod, brom i kwas metaborowy. Woda Helena sprawdza się przy wrzodach żołądka i dwunastnicy. Józefina, najstarsze źródło, wspomaga leczenie schorzeń układu oddechowego. Stefan pomaga przy kamicy nerkowej dzięki wysokiej zawartości jodu. Magdalena wyróżnia się zawartością żelaza – poprawia kondycję krwi i obniża cholesterol, a przy tym ma najdelikatniejszy smak.

Jak wygląda wizyta w pijalni

Wchodząc do środka trafia się do przestronnego wnętrza z charakterystycznymi kranami, z których płyną poszczególne wody. Obsługa chętnie doradzi, którą wodę wybrać w zależności od dolegliwości lub po prostu ciekawości smakowej.

Można tu wypić wodę na miejscu lub kupić ją na wynos w butelce. Kuracjusze przychodzą regularnie, często z własnymi kubkami, i piją wodę zgodnie z zaleceniami lekarskimi – zwykle niewielkie porcje kilka razy dziennie. Turyści najczęściej próbują po kolei różnych rodzajów, porównując smaki i odczucia.

Na piętrze budynku mieści się Galeria Pijalni Wód Mineralnych oraz wystawa Muzeum Uzdrowiska poświęcona 200-letniej historii Szczawnicy jako kurortu. Wystawy dotyczą głównie lokalnej historii, Pienin i regionu, choć czasem goszczą tu też ekspozycje z innych zakątków – w 2016 roku można było oglądać zdjęcia parków narodowych Czarnogóry czy polskie pejzaże.

Dla kogo to miejsce

Pijalnia jest przede wszystkim dla osób szukających naturalnych metod wspomagania zdrowia. Wody szczawnickie pomagają przy schorzeniach układu pokarmowego, problemach z żołądkiem, chorobach dróg oddechowych, astmie, przewlekłym zapaleniu oskrzeli czy dolegliwościach układu moczowego.

Ale nie trzeba mieć konkretnych dolegliwości, żeby zajrzeć do pijalni. To też kawałek historii uzdrowiskowej Polski i ciekawostka sama w sobie – nie codziennie ma się okazję spróbować wody prosto ze źródła, która od prawie dwustu lat służy kuracjuszom. Dla dzieci może być to niezwykłe doświadczenie smakowe, choć nie każdemu przypadnie do gustu charakterystyczny, lekko gazowany i kwaskowy smak.

Rodziny z dziećmi, seniorzy, miłośnicy historii uzdrowisk, osoby dbające o zdrowie w naturalny sposób – wszyscy znajdą tu coś dla siebie. Wizyta zajmuje od kilkunastu minut do pół godziny, więc łatwo wpleść ją w spacer po Szczawnicy.

Co jeszcze warto wiedzieć o wodach Szczawnicy

Uzdrowisko Szczawnica ma oficjalny status od 1810 roku, co czyni je jednym z najstarszych w Polsce. Łącznie w mieście jest dziewięć ujęć wód leczniczych, choć w pijalni dostępnych jest sześć. Pozostałe źródła znajdują się w różnych częściach miasta – niektóre są ogólnodostępne i można z nich korzystać bezpłatnie.

Wody pochodzą z płytkich źródeł – zaledwie kilka metrów pod ziemią kryją się pokłady, z których wypływają szczawy. To efekt unikalnych warunków geologicznych Pienin i procesów zachodzących w głębi ziemi. Woda jest naturalnie gazowana – dwutlenek węgla powstaje w sposób naturalny, nie jest dodawany sztucznie.

Regularne picie wód mineralnych ze Szczawnicy wspomaga procesy metaboliczne, wzmacnia kości i zęby, a także może poprawić kondycję skóry i włosów. Kluczem jest jednak regularność i odpowiednia temperatura wody.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i dojazd

Pijalnia Wód Mineralnych jest czynna przez cały rok. Od poniedziałku do czwartku otwarta jest w godzinach 9:00-18:00, natomiast w piątki oraz weekendy można ją odwiedzić od 9:00 do 20:00. Dzięki temu zarówno kuracjusze, jak i turyści mogą elastycznie planować wizytę.

Budynek znajduje się przy Placu Dietla we wschodniej części centrum Szczawnicy. To główny deptak miasta, więc trudno go przegapić. Jeśli ktoś przyjeżdża samochodem, w okolicy jest kilka parkingów – najbliższy przy ulicy Głównej. Z dworca autobusowego do pijalni to około 10 minut spokojnym spacerem przez centrum.

Ceny wód są przystępne – pojedyncza porcja do wypicia na miejscu kosztuje kilka złotych, butelka na wynos nieco więcej. Dokładne cenniki są dostępne na miejscu. Wstęp do Galerii na piętrze również nie jest drogi, a osoby zwiedzające mogą połączyć degustację wód z poznaniem historii uzdrowiska.

Na wizytę warto zarezerwować około 20-30 minut, jeśli chce się spokojnie spróbować kilku rodzajów wód i porozmawiać z obsługą o ich właściwościach. Jeśli planuje się też zwiedzanie Galerii i wystawy muzealnej, lepiej przeznaczyć godzinę.

Szczawnica to nie tylko wody lecznicze – wokół rozciągają się Pieniny z licznymi szlakami turystycznymi, kolejką linową na Palenicę czy spływami Dunajcem. Pijalnia stanowi dobry punkt wyjścia do dalszego zwiedzania miasta i okolic, a przy okazji pozwala zadbać o zdrowie w sposób, który praktykowano tu już dwa wieki temu.